Welke regels gelden voor regenwater afkoppelen en verharding per gemeente?
Gemeenten kunnen in een hemelwaterverordening of het omgevingsplan eisen dat u regenwater op eigen terrein verwerkt in plaats van op het riool loost, en sommige gemeenten stellen ook eisen aan het aandeel verharding op een perceel. De precieze regel verschilt per gemeente, dus die vraagt u het beste zelf op.
Waarom verwerken steeds meer gemeenten regenwater apart van het riool?
Een rioolstelsel raakt bij hevige regenval sneller overbelast, met wateroverlast als gevolg, en tegelijk zorgt meer verharding voor minder infiltratie en meer hittestress in de zomer. Sinds de Omgevingswet (2024) ligt de zorgplicht voor het verwerken van hemelwater in eerste instantie bij de perceeleigenaar, voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is.
Pas als verwerking op eigen terrein redelijkerwijs niet kan, blijft de gemeente verantwoordelijk voor de afvoer via het riool of een ander gemeentelijk systeem.
Bij een kleine, sterk verharde stadstuin is verwerking op eigen terrein soms lastiger dan bij een groter perceel; ook dan blijft de zorgplicht het uitgangspunt, en zoekt u naar een oplossing die past bij de beschikbare ruimte, bijvoorbeeld onder de bestrating.
Wat staat er in een hemelwaterverordening?
Een hemelwaterverordening van de gemeente legt vast onder welke voorwaarden u nog op het riool mag lozen en wanneer u verplicht bent regenwater eerst op eigen terrein te verwerken. Niet elke gemeente heeft zo een verordening; sommige regelen dit via het omgevingsplan of via de rioolaansluitvoorwaarden.
Bij nieuwbouw of een grote verbouwing is de kans groter dat de gemeente afkoppelen verplicht stelt dan bij een bestaande tuin met een bestaande rioolaansluiting.
Hoe verwerkt u regenwater op eigen terrein?
Op perceelniveau kan dat via een regenton, een infiltratiekrat onder het gazon of terras, of een wadi, een verdiepte beplante strook die water tijdelijk vasthoudt. Het artikel over regenpijp afkoppelen en het artikel over een wadi in een kleine tuin beschrijven deze oplossingen in detail.
Welke oplossing het beste past, hangt af van de grondsoort, de beschikbare ruimte en de hoeveelheid dakoppervlak die afwatert naar die plek.
Op zware kleigrond trekt water langzamer weg dan op zandgrond, waardoor een infiltratiekrat of wadi op klei ruimer bemeten moet zijn om dezelfde hoeveelheid regenwater te kunnen verwerken.
Stelt uw gemeente ook een grens aan verharding?
Sommige gemeenten nemen in het omgevingsplan een grens op voor het percentage verharding per perceel, om zowel water als groen in de tuin te behouden. Het artikel over de hele tuin betegelen in Amsterdam laat zien hoe zo een gemeentelijke regel er in de praktijk uitziet.
Een andere gemeente kan een heel andere norm hanteren, of juist geen enkele grens aan verharding stellen; controleer daarom het eigen omgevingsplan voordat u een grote oppervlakte verhardt.
Wat gebeurt er als u afkoppelt zonder de regels van uw gemeente te volgen?
Bij afkoppelen zonder de eisen van de gemeente te volgen kan de gemeente vragen de aansluiting alsnog aan te passen, bijvoorbeeld door een infiltratievoorziening toe te voegen voordat er weer op het riool geloosd mag worden.
Meestal is voor een particuliere tuin geen aparte vergunning nodig, wel soms een melding; welke van de twee geldt, verschilt per gemeente en per omvang van het werk.
Veelgestelde vragen
Moet u altijd een vergunning aanvragen om af te koppelen?
Meestal niet; voor een particuliere tuin volstaat vaak een melding of is zelfs dat niet nodig, maar dit verschilt per gemeente, dus controleer het bij uw eigen gemeente voordat u begint.
Telt grind of split als verharding?
Gemeenten behandelen halfopen verharding zoals grind soms anders dan gesloten bestrating; de precieze definitie van verharding staat in het omgevingsplan van uw eigen gemeente.
Kan het waterschap ook eisen stellen aan verharding, naast de gemeente?
Ja, grenst uw tuin aan een sloot, dan kan naast de gemeentelijke regel ook de Keur van het waterschap gelden voor verharding dicht bij het water.