Keileem
Keileem is een dichte, door landijs samengeperste grondlaag met stenen en klei, die water nauwelijks doorlaat en in delen van Drenthe, Overijssel en op de Veluwe onder het zand ligt.
Keileem is achtergebleven tijdens de voorlaatste ijstijd, toen een landijskap over Noord- en Oost-Nederland schoof en een mengsel van klei, zand, grind en zwerfstenen samendrukte tot een compacte laag. Die dichtheid is precies wat de laag bijzonder maakt: water komt er nauwelijks doorheen.
Keileem ligt vaak onder een laag dekzand, bijvoorbeeld op de Hondsrug in Drenthe, delen van Twente en onder de Veluwe. Waar de laag dicht onder het maaiveld zit, verzamelt regenwater zich boven op de keileem in plaats van weg te zakken.
Voor een tuin betekent een ondiepe keileemlaag dat de grondwaterstand plaatselijk hoger uitvalt dan de streek doet vermoeden, met een verhoogd risico op een drassig gazon of een border die natte voeten krijgt. Drainage helpt dan alleen als er een afvoer is die tot onder de keileem reikt of eromheen loopt.
Een proefgat bij de opname laat vaak al zien of de bodem op enkele decimeten diepte hard en kleiig wordt.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik keileem in mijn tuin?
De grond wordt op een bepaalde diepte plots hard en kleiig, vaak met kleine steentjes erin, en een spade of grondboor komt er nauwelijks doorheen zoals wel lukt in het zand erboven.
Helpt drainage op keileem altijd?
Alleen als het water ergens naartoe kan. Een drain die zelf ook op de keileem blijft liggen zonder afvoer, verplaatst het water hooguit een paar meter verderop in de tuin.